Κυρ 9 Απρ 2017 07:00:23 μμ

Tuesday, 09 August 2016 09:56

ΠΕΡΙΗΓΗΣΗ ΣΤΟ ΜΟΝΑΔΙΚΟ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ "ΜΟΥΣΕΙΟ ΚΟΣΜΗΜΑΤΟΣ ΗΛΙΑ ΛΑΛΑΟΥΝΗ".

Γραφει ο/η  Administrator
Αξιολογήστε αυτό το άρθρο
(2 ψήφοι)

“H τέχνη είναι η κατάφαση, η ευλογία και η αποθέωση της ύπαρξης..Πλησιάζει, σαν λυτρωτική και θεραπεύτρα μάγισσα» ( F. Nietzsche).

Η τέχνη κάνει τη ζωή μας υποφερτή.

Έχω λοιπόν την χαρά και την τιμή να επιμελούμαι στα Βριλησσιώτικα Νέα την στήλη «Καλλιτεχνική Περιπλάνηση».

Ονομάζομαι Μαρία Πάστρα και  είμαι ζωγράφος.

Σε τακτά χρονικά διαστήματα, θα σας παρουσιάζω νέα από τον χώρο των τεχνών, από τα «σημαντικά »  ή από τα παραλειπόμενα, τα σοβαρά και τα αστεία..τα «μικρά» και τα «μεγάλα».

Η σταχυολόγηση θα γίνεται ανάμεσα σε δρώμενα, κυρίως εκθέσεις ζωγραφικής  που έχω επισκεφτεί ή πρόκειται να δω.

Ο σκοπός της στήλης δεν είναι η αξιολόγηση των καλλιτεχνικών συμβάντων, δεν διαθέτω άλλωστε τις δεξιότητες  του τεχνοκριτικού.

Η επιδίωξή μου είναι η επικοινωνία μαζί σας. Αν μπορέσω, με λόγια απλά και καθημερινά, να μοιραστώ με κάποιους από τους αναγνώστες, τις εμπειρίες του δικού μου αισθητικού μικρόκοσμου και την απόλαυση που αυτός μου προσφέρει..θα είμαι παραπάνω από ευτυχής.

Η σημερινή Αυγουστιάτικη περιπλάνησή μας  είναι αφιερωμένη στο Μουσείο Κοσμήματος Ηλία Λαλαούνη, το μοναδικό Μουσείο για το σύγχρονο κόσμημα στην Ελλάδα. Στεγάζεται στη νότια κλιτύ της Ακρόπολης, σε μία όμορφη, χαρακτηριστική οικία της δεκαετίας του '30 που ανακαινίσθηκε από τον αρχιτέκτονα Βασίλη Γρηγοριάδη σε σχέδια του Γάλλου Bernard Zehrfuss. Εκεί ήταν κάποτε το παλιό εργαστήριο του Ηλία Λαλαούνη.
Η ξενάγησή μας αρχίζει από το ισόγειο του Μουσείου, όπου εκτίθενται δυο καινούργιες δωρεές. Η πρώτη, είναι έργο  της καλλιτέχνιδος Debra Rapoport  και τιτλοφορείται «Kόσμημα σώματος, Lei σε τρία μέρη με ανθούς λωτού». Είναι εμπνευσμένο από την παραδοσιακή φόρμα του πολυνησιακού lei, δηλαδή το  στεφάνι λουλουδιών για το λαιμό, που δίνεται ως ένδειξη αγάπης σε αυτούς που έρχονται ή φεύγουν και φτιαγμένο από ανακυκλωμένα, μη παραδοσιακά υλικά : χρώμα, χάρτινο κορδόνι, χάλκινο σωλήνα, υφασμάτινα κουρέλια, κορδέλες, συνθετικά λουλούδια,  κινέζικο κέντημα και …ύφασμα από τσάντα μεταφοράς συσσιτίου του αμερικάνικου στρατού.
Απέναντι, εκτίθεται το περιδέραιο «Spring Green», δωρεά της καλλιτέχνιδος Marjorie Shick, φτιαγμένο με papier-mache και χρώμα. Η Marjorie Shick θεωρεί το ανθρώπινο σώμα ζωντανό γλυπτό και με τη χρήση μεγάλων κατασκευών και ευρείας γκάμας υλικών, το επεκτείνει στο χώρο-το «περιδέραιο» για το λαιμό είναι τόσο μεγάλο ώστε ουσιαστικά δημιουργεί το δικό του φυσικό περιβάλλον.Η  εντυπωσιακή  δουλειά της υπερβαίνει τα συμβατικά όρια  φόρμας, υλικού και χρώματος και ψάχνει τις σχέσεις μεταξύ του κοσμήματος και του χώρου που το περιβάλλει, του σώματος   που το φορά αλλά και αυτού που το αντικρίζει.
Ανεβαίνουμε  στη συνέχεια στον πρώτο όροφο, όπου εκτίθενται κοσμήματα και διακοσμητικά αντικείμενα του εργαστηρίου του Ηλία Λαλαούνη, που έγιναν με τα δικά του σχέδια και κάτω από τη δική του επίβλεψη. Εδώ φιλοξενούνται 50 μόνιμες συλλογές, ενταγμένες σε  θεματικές ενότητες, που καλύπτουν την καλλιτεχνική παραγωγή του από το 1940 μέχρι και το 2002.Συγκεκριμένα εκτίθενται 3500 κομμάτια, από τα …18000 που σχεδίασε συνολικά στη ζωή του(!).
Η πρώτη ενότητα, «Χρυσή Αυγή της Τέχνης», με έργα εμπνευσμένα από την προϊστορική Ευρώπη και Ελλάδα, εμπεριέχει τη συλλογή «Ευρωπαϊκή Χαραυγή», μια συμβολή στην ιδέα της Ευρωπαϊκής ενοποίησης. Τα μικρογλυπτά και τα εγχάρακτα αντικείμενα, τα ειδώλια, οι σφραγιδογλυφίες σε ορεία  κρύσταλλο και οψιδιανό, αντλούνται μορφικά από  σπηλαιογραφίες και βραχογραφίες της λίθινης εποχής..οι  ακανόνιστες φόρμες και οι τραχιές επιφάνειες, ανακαλούν τις επιφάνειες των τοιχωμάτων των σπηλαίων, ενώ οι γκρίζοι  τόνοι   για τα ασημένια αποτυπώματα το σκοτάδι τους. Ο ιδιοφυής, τρίτης γενιάς, χρυσοχόος, έκανε ανθρωπολογική μελέτη πάνω στα λίγα κατάλοιπα εργαλείων, οστών, κεράτων και έφτιαξε ένα σύγχρονο κόσμημα για τη γυναίκα, εικαστικό και εμπορικό ταυτόχρονα.Στη «Συλλογή Ίλιον», μετουσίωσε διαδήματα, κεφαλόδεσμους, σκουλαρίκια  από το θησαυρό του Πριάμου και μοτίβα υφαντικής,  σε νέες συνθέσεις βασιζόμενος στα σχέδια του Ερρίκου Σλήμαν (την αρχαιολογική δημοσίευση Ilios του 1880 για το θησαυρό της Τροίας, την ανακάλυψε ο Η.Λ. σε παλιό βιβλιοπωλείο με σπάνια βιβλία) .
Στην ενότητα  «Η Ιστορία του Ελληνικού Κοσμήματος», βρίσκουμε εννέα συλλογές με αφετηρία την τέχνη και την αρχιτεκτονική της προϊστορικής, της κλασικής και της βυζαντινής περιόδου. Καρφίτσες εμπνευσμένες από τα χελιδόνια των τοιχογραφιών  της Θήρας  και τα κέρατα της καθοσιώσεως των Μινωιτών,  σκουλαρίκια –χελιδονόψαρα  από μινωικά αγγεία, περιδέραια και βραχιόλια με τον διπλό πέλεκυ ( βραχιόλι μπράτσου με φίδια Μινωικής εποχής φόρεσε η Μελίνα Μερκούρη στη «Φαίδρα» το 1962). Σταυροί  και κοσμήματα με τα βυζαντινά μοτίβα του τρούλου, της αψίδας, των κιόνων, των τόξων, των προσόψεων των εκκλησιών, την κάτοψη του σταυροειδούς ναού,  των κεραμιδιών και  την υφή των ψηφιδωτών της βυζαντινής αρχιτεκτονικής. Στη «νεογεωμετρική συλλογή» ο Η.Λ. εμπνέεται από τα αγγεία, ωστόσο επεξεργάζεται το μοτίβο του συνεχούς μαιάνδρου στον ηλεκτρονικό υπολογιστή και το εισαγάγει στο κόσμημα. Το όραμά του Η.Λ. ήταν να αναβιώσει την αρχαία ελληνική τέχνη  στο κόσμημα, κάτι που του εμφύσησε ο δάσκαλός του, πρώην πρόεδρος της δημοκρατίας, Κων/νος Τσάτσος. Πέρα   από την αισθητική, στόχευσε και στην αναβίωση των παραδοσιακών τεχνικών χρυσοχοΐας του τόπου μας, φέρνοντας στο προσκήνιο αρχαίες τεχνικές όπως η κοκκίδωση και η συρματερή.
Στην ενότητα «Συλλογές εμπνευσμένες από ξένους πολιτισμούς», ξεδιπλώνονται  απρόσμενες μορφές σε χρυσό και πολύτιμες πέτρες από θυμιατά, μαγκάλια, μοτίβα καλαθοπλεκτικής, πιάτα, ενδύματα, αμφορείς ξένων,  παλιών  πολιτισμών, όπως τον Κέλτικο, τον Σκυθικό, των Βίκινγκς ,των Αγίων Τόπων, τον Προκολομβιανό, των Ιθαγενών της Αμερικής, τον Κυπριακό, ενώ  απέναντί τους λάμπουν πέντε κατηγορίες κοσμημάτων με τη μορφή πεταλούδων, αμπελόφυλλων, αγριοτριανταφυλλιάς, φύλλων ευκαλύπτου, κοχυλιών και δελφινιών από τις «Συλλογές εμπνευσμένες από τη Φύση».
Αλλά έχει και συνέχεια. Και τι συνέχεια!.. Πως θα σας φαινόταν αν φορούσατε μια καρφίτσα με τη γονιμοποίηση του ωαρίου από το σπερματοζωάριο..ή την μορφή των κυττάρων των οστών στο μικροσκόπιο...ένα περιδέραιο με σχέδια διασταυρούμενων χρωματοσωμάτων, ένα βραχιόλι από μιτοχόνδρια ή σκουλαρίκια που φέρουν  τα ακτινωτά σχέδια από τον αμφιβληστροειδή των σπονδυλωτών? Ακούγονται περίεργα, αλλά, είναι υπέροχα πάνω σε λεπτοδουλεμένο χρυσάφι..αυτή είναι η συλλογή που εμπνέεται από τη βιολογία. Κάτω από το ίδιο σκεπτικό άντλησης ιδεών από τα επιτεύγματα της δεκαετίας του ΄70, βλέπουμε στο γειτονικό χώρο κοσμήματα με σύμβολα πλανητών, τροχιές ουρανίων σωμάτων και γαλαξιακές σπείρες από χρυσό, σοδαλίτη, ρουμπίνια (την τροχιά που ακολούθησε ο άνθρωπος στο ταξίδι του προς τη σελήνη και πάλι πίσω στη γη, δώρισε φιλοτεχνημένη σε ένα ζευγάρι σκουλαρίκια ο Αριστοτέλης Ωνάσης στη Τζάκυ Κέννεντυ-Ωνάση). Την ίδια δεκαετία, ο Η.Λ.  έστρεψε την προσοχή του στο χορό και αξιοποίησε πάνω στον χρυσό φόρμες από παραδοσιακούς και σύγχρονους χορούς. Στην ενότητα «Ειδικές Αναθέσεις και Ιδιωτικές Συλλογές», βλέπουμε έργα για συγκεκριμένες εκδηλώσεις, όπως τη δάδα για την  αφή της φλόγας στην Αρχαία Ολυμπία. Επίσης, ως ο μόνος χρυσοχόος που εντάχθηκε στην Ακαδημία Καλών Τεχνών της Γαλλίας, σχεδίασε ο ίδιος  το σπαθί που του απονεμήθηκε, εμπνευσμένο από την Αρχαία Ελλάδα.
Στον δεύτερο όροφο φιλοξενούνται οι περιοδικές εκθέσεις. Αυτό το χρονικό διάστημα και μέχρι το Σεπτέμβριο, εκτίθενται  εικαστικά κοσμήματα σύγχρονων Ελλήνων σχεδιαστών, κατασκευασμένα με φόρμες, υλικά και χρώματα που υπακούουν σε συγκεκριμένο εννοιολογικό περιεχόμενο, ιδιαίτερα όλα και φτιαγμένα με τόσο αναπάντεχα  υλικά. Αναφέρω εντελώς ενδεικτικά, για να μην γίνω κουραστική, τα κοσμήματα-εγκατάσταση από ξύλο καρυδιάς και οξιάς του Ανδρόνικου Σαγιάννου, το περιδέραιο από τα ρολλάκια –γλυκό νεραντζάκι (!) επιχρυσωμένου μπρούντζου της Ισμήνης Δουζένη, παντατίφ από μαύρα βότσαλα και χρυσό της Ντόλυς Μπουκογιάννη, τα περιδέραια από χειροποίητο χαρτί μουριάς, ασήμι και κλωστή της Μαρίας Γρηγορίου. Την εγκατάσταση-κόσμημα «Αποικίες Σώματος» της Γεωργίας Γκρεμούτη από μετάξι, ασήμι και  ατσάλι ..Την «Αναγεννώμενη Ευρώπη», σε μια μετάπλαση παραδοσιακών στοιχείων ..ντυμένη με μπρούτζο, σίτα, ημιπολύτιμους λίθους, βελούδα, χάντρες και μαργαριτάρια της Βούλας Καραμπατζάκη.
Κλείνοντας, επισημαίνω την ερευνητική βιβλιοθήκη  του ΜΚΗΛ, με σπάνιες εκδόσεις γύρω από το κόσμημα αλλά και ευρύτερη θεματολογία, που μπορείτε να επισκεφτείτε κατά τις μέρες και ώρες λειτουργίας του Μουσείου, κατόπιν ραντεβού. Επίσης , την παρουσία στο ισόγειο του Μουσείου ενός αυθεντικού εργαστήριου κοσμήματος, που λειτουργεί ως χώρος επίδειξης των βασικών τεχνικών της χρυσοχοΐας.
Θα ήθελα να ευχαριστήσω την κα Ίριδα Πλαϊτάκη του Μ.Κ.Η.Λ, που με ξενάγησε  και με ενημέρωσε διεξοδικά για όλα τα όμορφα που μοιράστηκα εδώ μαζί σας.
Σας χαιρετώ και σας εύχομαι ένα πολύχρωμο Σαββατοκύριακο!

Μαρία Πάστρα

Μουσείο Κοσμήματος Ηλία Λαλαούνη
Καρυατίδων & Καλλισπέρη 12, Ακρόπολη
Τρίτη, Τετάρτη, Πέμπτη, Παρασκευή, Σάββατο: 9.00 π.μ. - 3.00 μ.μ.
Κυριακή: 11.00 π.μ. - 4.00 μ.μ.
http://www.lalaounis-jewelrymuseum.gr

Τελευταία τροποποίηση στις Friday, 26 August 2016 10:12

Τελευταιο απο Administrator